Bios - UEFI, διαφορές πλεονεκτήματα

Τετάρτη 11 Οκτωβρίου 2023

Bios - UEFI, διαφορές πλεονεκτήματα

read

Το BIOS (Basic Input/Output System) είναι ένα πρόγραμμα λογισμικού που εκτελείται σε έναν υπολογιστή αμέσως μετά την ενεργοποίησή του. Παρέχει τις βασικές λειτουργίες εισόδου/εξόδου για το σύστημα και είναι υπεύθυνο για την εκκίνηση του λειτουργικού συστήματος.

Το BIOS αποθηκεύεται σε ένα μικρό τσιπ στη μητρική πλακέτα του υπολογιστή και είναι ανεξάρτητο από το λειτουργικό σύστημα. Κατά την εκκίνηση, το BIOS ελέγχει τον εξοπλισμό του υπολογιστή, εντοπίζει και αρχικοποιεί τις συσκευές, ελέγχει την αρχική ρύθμιση του συστήματος και εκτελεί διάφορους έλεγχους ασφαλείας. Έπειτα,  φορτώνει το λειτουργικό σύστημα από τον σκληρό δίσκο ή άλλη αποθηκευτική συσκευή και παραδίδει τον έλεγχο στο λειτουργικό σύστημα.

Διαθέτει  επίσης μια διεπαφή για την αλλαγή των ρυθμίσεων του συστήματος, όπως την ρύθμιση της ώρας και της ημερομηνίας, της σειράς εκκίνησης των συσκευών και των παραμέτρων του επεξεργαστή. Αυτή η διεπαφή, γνωστή ως "BIOS Setup Utility" ή "BIOS Configuration Utility", μπορεί να προσφέρει περιορισμένες επιλογές και λειτουργίες, ανάλογα με τον κατασκευαστή του υπολογιστή.

Παρόλο που το BIOS ήταν η κύρια μέθοδος εκκίνησης και διαχείρισης του υπολογιστή για πολλά χρόνια, πλέον αντικαθίσταται σιγά-σιγά από το UEFI (Unified Extensible Firmware Interface). 

Το UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) είναι ένα σύγχρονο πρότυπο firmware που αντικαθιστά το παραδοσιακό BIOS (Basic Input/Output System) στους σύγχρονους υπολογιστές. Διαθέτει μια πλούσια διεπαφή για την εκκίνηση, τη διαχείριση και την αλληλεπίδραση με το υλικό και το λογισμικό του υπολογιστή.

Έχει σχεδιαστεί για να ανταποκρίνεται στις αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων υπολογιστών, όπως η υποστήριξη για μεγαλύτερους σκληρούς δίσκους, πολυπύρηνους επεξεργαστές, επιπλέον μνήμη και νέες τεχνολογίες όπως η USB 3.0 και η PCIe 3.0. Επιτρέπει επίσης την εκκίνηση του υπολογιστή σε λειτουργικά συστήματα με μεγαλύτερη χωρητικότητα από τα παραδοσιακά BIOS, όπως τα 64-bit λειτουργικά συστήματα.

Παρέχει μια γραφική διεπαφή χρήστη (GUI) που επιτρέπει την εύκολη αλληλεπίδραση με το firmware. Αυτή η διεπαφή παρέχει προχωρημένες επιλογές ρύθμισης, όπως η ρύθμιση της ώρας και της ημερομηνίας, η αλλαγή της σειράς εκκίνησης των συσκευών και η ρύθμιση των παραμέτρων του επεξεργαστή. Η γραφική διεπαφή του, παρέχει επίσης, προχωρημένες δυνατότητες διάγνωσης και επισκευής, όπως η εκτέλεση ελέγχων ασφαλείας και η αποκατάσταση του firmware σε προηγούμενη έκδοση.

Επιπλέον, υποστηρίζει την ασφάλεια του υπολογιστή μέσω της υπογραφής και επαλήθευσης του firmware και του λειτουργικού συστήματος. Αυτό επιτρέπει στον χρήστη να ελέγχει αν ο κώδικας του firmware και του λειτουργικού συστήματος είναι αυθεντικός και δεν έχει τροποποιηθεί από κακόβουλο λογισμικό.

Εχει γίνει  πλέον το πρότυπο firmware για τους περισσότερους νέους υπολογιστές και αντικαθιστά σιγά-σιγά το παραδοσιακό BIOS. Παρέχει περισσότερες δυνατότητες, ευελιξία και ασφάλεια σε σύγκριση με το BIOS και επιτρέπει την εκμετάλλευση των νέων τεχνολογιών και υπολογιστικών δυνατοτήτων.
 
Περιλαμβάνει πολλές νέες τεχνολογίες όπως η δυνατότητα απομακρυσμένης διάγνωσης και επιδιόρθωσης υπολογιστών, ακόμη και χωρίς εγκατεστημένο λειτουργικό σύστημα. Επίσης συνεργάζεται με ένα νέο σύστημα διαμέρισης, το οποίο ονομάζεται GPT που όμως δεν περιλαμβάνει τους περιορισμούς του MBR. 

Συγκεκριμένα το MBR (ειδικός τύπος τομέα εκκίνησης που διατηρεί πληροφορίες για το πώς οργανώνονται τα λογικά διαμερίσματα που περιέχουν συστήματα αρχείων σε αυτό το μέσο και περιλαμβάνει τον εκτελέσιμο κώδικα για να λειτουργήσει ως εκκινητής του λειτουργικού συστήματος).

Σε αντίθεση, το GPT δεν υποφέρει από τα όρια του MBR. Οι μονάδες δίσκου GPT μπορούν να είναι πολύ μεγαλύτερες, με τα όρια μεγέθους να εξαρτώνται από το λειτουργικό σύστημα και τα συστήματα αρχείων του. 

Το GPT επιτρέπει επίσης έναν σχεδόν απεριόριστο αριθμό διαμερισμάτων ωστόσο και πάλι, το όριο εδώ είναι το λειτουργικό σας σύστημα. τα Windows επιτρέπουν έως και 128 κατατμήσεις σε μια μονάδα GPT χωρίς να χρειάζεται να δημιουργήσετε ένα εκτεταμένο διαμέρισμα για να λειτουργήσει.

Πλέον όλα τα σύγχρονα λειτουργικά συστήματα PC υποστηρίζουν το GPT. Ορισμένα ωστόσο λειτουργικά συστήματα συμπεριλαμβανομένων των macOS και των Microsoft Windows σε x86, υποστηρίζουν την εκκίνηση από διαμερίσματα GPT μόνο σε συστήματα με firmware EFI.

Ακόμη, ορισμένα λειτουργικά δεν μπορούν να υποστηρίξουν το MBR ως μονάδα συστήματος όπως του MAC, αλλά και στον αντίποδα συγκεκριμένες εκδόσεις Windows δεν μπορούν να λειτουργήσουν με σκληρό δίσκο GPT, όπως είναι τα Windows 2000, XP, Windows 2003 32bit.

Η διαφορά μεταξύ εκκίνησης UEFI Boot και Legacy είναι ο τρόπος που χρησιμοποιεί το κάθε ένα από αυτά για να βρει τον στόχο εκκίνησης. Οι δύο μέθοδοι δεν είναι συμβατές μεταξύ τους. Για παράδειγμα, ενδέχεται να αντιμετωπίσετε προβλήματα κατά την εγκατάσταση των Windows εάν ο σκληρός δίσκος σας ήταν διαμερισμένος χρησιμοποιώντας το MBR και, στη συνέχεια, προσπαθείτε να επανεγκαταστήσετε τα Windows ενεργοποιώντας UEFI.

Η εκκίνηση τύπου Legacy είναι η διαδικασία εκκίνησης που χρησιμοποιείται από το firmware του BIOS. Στην περίπτωση αυτή διατηρεί μια λίστα εγκατεστημένων συσκευών αποθήκευσης που μπορεί να εκκινήσουν (μονάδες σκληρού δίσκου, μονάδες οπτικών δίσκων, κ.λ.π.) και τις απαριθμεί σε μια σειρά ρυθμίσεων αφού φορτώνει στη μνήμη τον πρώτο τομέα κάθε στόχου αποθήκευσης και το ανιχνεύει για ένα έγκυρο Master Boot Record (MBR).

Εάν εντοπιστεί έγκυρο MBR, μεταβιβάζει την εκτέλεση στον κώδικα φόρτωσης εκκίνησης που βρίσκεται στο MBR, ο οποίος επιτρέπει στον χρήστη να επιλέξει το διαμέρισμα από το οποίο θα κάνει εκκίνηση. Εάν δεν βρεθεί κάποιο, προχωρά στην επόμενη συσκευή στη σειρά εκκίνησης.


Η εκκίνηση UEFI είναι η διαδικασία εκκίνησης που χρησιμοποιείται από τον νεώτερο αντικαταστάτη του Bios. Στην περίπτωση αυτή διατηρεί μια λίστα έγκυρων τόμων εκκίνησης που ονομάζονται χωρίσματα υπηρεσιών EFI. 

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αναγνώρισης το UEFI σαρώνει όλες τις συσκευές εκκίνησης που είναι συνδεδεμένες στο σύστημα για έναν έγκυρο πίνακα κατανομής GUID (GPT). Σε αντίθεση με ένα MBR, ένα GPT δεν περιέχει φορτωτή εκκίνησης ενώ το ίδιο το υλικολογισμικό σαρώνει τους GPT για να βρει ένα τμήμα της υπηρεσίας EFI για εκκίνηση.


 Ας αναλύσουμε τις διαφορές και τα πλεονεκτήματα του καθενός:

BIOS:

Το BIOS είναι το παραδοσιακό σύστημα που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες στους υπολογιστές.
Λειτουργεί με τη χρήση 16-bit εντολών, περιορίζοντας την απόδοση και τις δυνατότητες του συστήματος.

Έχει περιορισμένη δυνατότητα εκκίνησης από συσκευές μεγαλύτερης χωρητικότητας, όπως σκληρούς δίσκους με χωρητικότητα άνω των 2TB. Η διαχείριση του BIOS γίνεται μέσω μιας γραφικής διεπαφής με περιορισμένες επιλογές και λειτουργίες.

UEFI:

Το UEFI αντικαθιστά σιγά-σιγά το BIOS και προσφέρει περισσότερες δυνατότητες και ευελιξία.
Χρησιμοποιεί 64-bit εντολές, που επιτρέπουν την αύξηση της απόδοσης και της αποθήκευσης.
Υποστηρίζει εκκίνηση από συσκευές μεγαλύτερης χωρητικότητας, όπως σκληρούς δίσκους με χωρητικότητα άνω των 2TB.

Παρέχει προηγμένες δυνατότητες ασφάλειας, όπως η κρυπτογράφηση των δεδομένων και η επαλήθευση της υπογραφής του λειτουργικού συστήματος.

Η διαχείριση του UEFI γίνεται μέσω μιας πλούσιας γραφικής διεπαφής με περισσότερες επιλογές και λειτουργίες.

Τα πλεονεκτήματα του UEFI συνοψίζονται στα εξής:

  1. Αυξημένη απόδοση και ταχύτητα εκκίνησης του συστήματος.
  2. Μεγαλύτερη υποστήριξη συσκευών και μεγαλύτερων χωρητικοτήτων.
  3. Προηγμένες δυνατότητες ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.
  4. Πλούσια γραφική διεπαφή για εύκολη διαχείριση και προσαρμογή.
  5. Συνολικά, το UEFI αντιπροσωπεύει μια προηγμένη και πιο ευέλικτη εναλλακτική λύση σε σχέση με το παραδοσιακό BIOS, καθώς τα πλεονεκτήματα του συμβάλλουν στη βελτίωση της απόδοσης, της ασφάλειας και της ευκολίας χρήσης των υπολογιστών.

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ


Αν σας άρεσε το θέμα μας διαδώστε το!