11 Αυγούστου 2010

Carl Edward Sagan- Καρλ Έντουαρντ Σαγκάν





Θα έλεγε κανείς ότι είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να χαρακτηρίσει και να περιγράψει σε μία παρουσίαση έναν άνθρωπο όπως τον Carl Sagan. Γοητευτικός ομιλητής από τη φύση του και οραματιστής επιστήμονας με μεγαλειώδες πνεύμα και απέραντη αγάπη για τον άνθρωπό και το σπίτι του-τη Γη-όπως έλεγε και ο ίδιος.

Με την ενθουσιώδη περιέργειά του εξίταρε τη φαντασία και χάρισε απλόχερα το δικαίωμα πρόσβασης στην επιστήμη σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Όχι μόνο με τις εκπομπές του αλλά και με τη συμβολή του στις επιστημονικές αναζητήσεις τις ανθρωπότητας. Έδωσε υπόσταση ιδέας σε κάθε επιστημονικό τομέα και κατάφερε να συνδέσει τα μεγάλα επιτεύγματα της επιστήμης με τα μικρά γεγονότα και συναισθήματα του κάθε ανθρώπου.

Με την ασυγκράτητη φαντασία του και τις πρωτοπόρες και ριζοσπαστικές απόψεις και αντιλήψεις του, έδρασε και επηρέασε βαθειά την επιστήμη και την κοινωνική συνοχή του σύγχρονου κόσμου ενώ οραματίστηκε μια ανθρωπιστική παγκοσμιοποίηση.
Εκτός από σημαντικός επιστήμονας με πολλούς πολέμιους και υποστηρικτές, είχε και το χάρισμα να είναι ένας από τους μεγαλύτερους εκλαϊκευτές της επιστήμης και ένας επιστήμονας που θα διεκδικούσε επάξια ένα Νόμπελ ειρήνης.

Εισαγωγή

"We are a way for the Cosmos to know itself." Carl Edward Sagan ((9 Νοεμβρίου 1934-20 Δεκεμβρίου 1996)-Αμερικανός αστροφυσικός, αστρονόμος και αστροχημικός καθώς και ιδιαίτερα επιτυχημένος και χαρισματικός εκλαϊκευτής της αστρονομίας, αστροφυσικής και άλλων φυσικών επιστημών.
Υπήρξε συνιδρυτής και πρωτοπόρος της επιστήμης της αστροβιολογίας(exobiology) με τον Τζόσουα Λέντερμπεργκ και της Planetary Society (της σημαντικότερης μη-κερδοσκοπικής αστρονομικής κοινότητας). Προώθησε την έρευνα εξωγήινης νοημοσύνης μέσω του προγράμματος SETI (Search for Extra-Terrestrial Intelligence).

Έγινε παγκοσμίως γνωστός γράφοντας βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης και για την συγγραφή και παρουσίαση της βραβευμένης τηλεοπτικής σειράς Cosmos: A Personal Voyage(1980), την οποία παρακολούθησαν συνολικά παραπάνω από 600 εκατομμύρια ανθρώπους σε 60 χώρες και έγινε το πιο επιτυχημένο πρόγραμμα δημόσιας εκπομπής στην ιστορία(PBS Public Broadcasting Service).

Η σειρά συνοδεύτηκε από την έκδοση ενός ομότιτλου βιβλίου.
Έγραψε το μυθιστόρημα Contact στο οποίο βασίστηκε η ομότιτλή ταινία Επαφή(1997) με σκηνοθέτη τον Robert Zemeckis στην οποία πρωταγωνίστησε η Jodie Foster.
Δημοσίευσε συνολικά περισσότερες από 600 επιστημονικές εργασίες και εκλαϊκευμένα άρθρα ενώ έγραψε, συνέγραψε ή συνέταξε περισσότερα από 20 βιβλία.

Στα έργα του συχνά συνηγορεί υπέρ της σκεπτικιστικής έρευνας, την αναζήτηση της αλήθειας και της επιστημονικής μεθόδου, ενώ αναφέρεται και στις οικολογικές και ανθρωπιστικές του ανησυχίες. Ο Ισαάκ Ασίμωφ(Isaac Asimov) τον περιέγραψε ως ένα από τα δύο άτομα που γνώρισε ποτέ εξυπνότερα από αυτόν. Το άλλο ήταν ο ειδικός στους υπολογιστές και στην τεχνητή νοημοσύνη Marvin Minsky.

Βιογραφία


Ο Καρλ Σαγκάν γεννήθηκε στις 09/11/1934 στο Μπρούκλυν της Νέας Υόρκης. Οι γονείς του ήταν εβραϊκής καταγωγής. Ο πατέρας του, Σαμ Σαγκάν (Sam Sagan) ήταν εργάτης βιοτεχνίας ένδυσης και η μητέρα του Ραχήλ Μόλυ Γκρούμπερ(Rachel Molly Gruber) ήταν νοικοκυρά. Ο Carl πήρε το όνομα του προς τιμήν της γιαγιάς του, Chaiya Clara, "τη μητέρα που η μάνα του ποτέ δε γνώρισε ",όπως έλεγε και ο ίδιος. Το 1938 σε ηλικία 5 χρονών επισκέφτηκε μια δημοτική βιβλιοθήκη και αγόρασε το πρώτο του αστρονομικό βιβλίο.

Από τότε αφιέρωσε όλη τη ζωή του στο Διάστημα. Το 1939 πήγε στη διεθνή έκθεση της Νέας Υόρκης που παρουσίαζε εκείνη τη χρονιά, την "Πόλη του Μέλλοντος". Αποφοίτησε από το Rahway High School στο New Jersey το 1951 και κατόπιν ξεκίνησε τη φοίτηση του στο πανεπιστήμιο του Σικάγο, το 1955 πήρε το πτυχίο του και ένα χρόνο αργότερα το μεταπτυχιακό του στη Φυσική, και ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή το 1960 στην Αστρονομία και την Αστροφυσική.

Ως φοιτητής ο Σαγκάν εργάστηκε αρκετά στο εργαστήριο του γενετιστή Herman Muller στην Ιndiana. Γνωρίστηκε με το χημικό Harold Urey και παρευρέθηκε στην τέλεση του πειράματος Urey-Miller, που αποτέλεσε σταθμό στην ερευνά για την προέλευση της ζωής.
Από το 1962 ως το 1968 εργάστηκε στο Smithsonian Astrophysical Observatory στο Cambridge της Μασαχουσέτης. Στις 16/06/1957 παντρεύτηκε τη βιολόγο Lynn Alexander και δύο χρόνια μετά απόκτησε το πρώτο του παιδί, τον Dorion Solomon Sagan. Το Ιούνιο 1960 ο Σαγκάν ολοκλήρωσε επιτυχώς τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο του Βerkeley, με διδακτορικό στην Αστροφυσική και τον Οκτώβριο του ίδιου έτους απόκτησε το δεύτερο παιδί του, τον Jeremy Ethan Sagan.

Το 1963 γνωρίστηκε με το συγγραφέα Ισαάκ Ασίμοφ και ένα χρόνο μετά με τον Arthur C. Clarke.
Μέχρι το 1968 έδινε διαλέξεις στο πανεπιστήμιο του Harvard. To 1968 παντρεύτηκε τη δεύτερη σύζυγο του, την καλλιτέχνιδα Linda Salzman και μετεγγράφηκε στο πανεπιστήμιο Cornell της πόλης Ithaca της Νέας Υόρκης όπου και έγινε καθηγητής το 1971 και διεύθυνε το εργαστήριο πλανητικών μελετών (David Duncan Professor of Astronomy and Space Sciences and Director of the Laboratory for Planetary Studies). Από το 1972 μέχρι το 1981 ήταν Associate Director του κέντρου ραδιοφυσικής και διαστημικής έρευνας(Center for Radio Physics and Space Research).

Το τμήμα στο οποίο δίδασκε ήταν ένα ειδικό τμήμα κριτικής σκέψης και είχε περιορισμένο αριθμό συμμετοχών, αν και προσπαθούσαν να το παρακολουθήσουν εκατοντάδες φοιτητών, γίνονταν επιλογή -από αιτήσεις με τη μορφή γραπτών δοκιμίων- περίπου 20 ατόμων κάθε εξάμηνο από ένα τεράστιο αριθμό συμμετοχών. Το μάθημα διακόπηκε αμέσως μετά το θάνατό αλλά συνεχίστηκε το 2000 από τον καθηγητή Yervant Terzian.

Το 1970 γεννήθηκε ο τρίτος γιος του, ο Nickolas Julian Sagan. Το 1977 συνάντησε τον πρόεδρο Τζίμι Κάρτερ, ως επίσημος προσκεκλημένος στον Λευκό Οίκο. Το 1981 έγινε ο γάμος του με την τρίτη του σύντροφο τη συγγραφέα Αnn Druyan.

Το 1982 ήρθε στον κόσμο το τέταρτο παιδί του, η Alexander Sagan (Sasha) To 1986 εκείνος και η γυναίκα του συνελλήφθησαν στη Νεβάδα για συμμετοχή σε διαδήλωση ενάντια των πυρηνικών δοκιμών. Το 1991 γεννιέται ο γιος του Samuel Democritus Sagan (Sam).

Μετά από μια μακρά και δύσκολή μάχη με τη μυελοδυσπλασία ο Sagan πέθανε από πνευμονία στις 20/12/1996 σε ηλικία 62 ετών στο Fred Hutchinson Cancer Research Center στο Σιατλ τη Γουασινκτον , αφήνοντας πίσω του τη γυναίκα του και πέντε παιδιά. Είχε υποβληθεί σε μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών μετά τη διάγνωση της ασθένειάς του. Ο Sagan ήταν ιδιαίτερα σημαντική φιγούρα και οι υποστηρικτές του αποδίδουν τη σπουδαιότητα του στην εκλαΐκευση των φυσικών επιστημών.

Πρόβαλε περιορισμούς στην επιστήμη και στις αντιδραστικές εφαρμογές της, υπερασπίστηκε τις δημοκρατικές αξίες και τον ανθρωπισμό, αντιστάθηκε στον εθνικισμό, και εναντιώθηκε απέναντι σε γεωκεντρικές και ανθρωποκεντρικές απόψεις. Ο γιος του Nick Sagan, έγραψε αρκετά επεισόδια για τη σειρά Star Trek.

Σε ένα επεισόδιο του Star Trek: Enterprise με τίτλο "Terra Prime", σε μια γρήγορη σκηνή παρουσιάζεται ένα υπόλειμμα του οχήματος Sojourner, μέρος της αποστολής Mars Pathfinder, τοποθετημένο δίπλα από μια ιστορική επιγραφή στον "Carl Sagan Memorial Station" στην επιφάνεια του Άρη. Στην επιγραφή υπάρχει μια φράση του : "Whatever the reason you're on Mars, I'm glad you're there, and I wish I was with you."(Για όποιον λόγο κι αν είστε στον Άρη, χαίρομαι που είστε εκεί και εύχομαι να ήμουν μαζί σας).

Ως επιστήμονας που ασχολήθηκε με την αστρονομία και τη βιολογία, έκανε πολλές δημιουργικές συνεισφορές στη μελέτη των πλανητικών ατμοσφαιρών και επιφανειών, την ιστορία της Γης και την αστροβιολογία(exobiology). Πολλοί από τους σημαντικότερους και αποδοτικότερους σύγχρονους πλανητικούς επιστήμονες είναι μαθητές και συνεργάτες του. Ο μαθητής του Steve Squyres ηγήθηκε της ομάδας που προσγείωσε επιτυχώς τα Spirit Rover και Opportunity Rover στον Άρη το 2004.


Συνεισφορά στην επιστήμη-Επιστημονικές Ανακαλύψεις

Έπαιξε σημαντικό και κύριο ρόλο στο αμερικανικό διαστημικό πρόγραμμα από την έναρξή του. Ήταν σύμβουλος της NASA περίπου από το 1950 και ένα από τα πολλά καθήκοντά του κατά τη διάρκεια της θητείας του ήταν και να συμβουλεύει τους αστροναύτες των αποστολών Apollo πριν τις πτήσεις τους στη Σελήνη. Συμμετείχε και συνέβαλε στα περισσότερα ρομποτικά διαστημόπλοια που εξερεύνησαν το ηλιακό μας σύστημα τοποθετώντας πειράματα στις περισσότερες αποστολές.

Συνέλαβε την ιδέα να τοποθετηθεί ένα αμετάβλητο- αναλλοίωτο οικουμενικό μήνυμα σε ένα διαστημόπλοιο προορισμένο να φύγει από το ηλιακό σύστημα, το οποίο θα γινόταν κατανοητό από οποιαδήποτε εξωγήινη νοημοσύνη που ίσως το βρει. Ήταν επίσης πειραματιστής επιστήμονας στις πλανητικές αποστολές Mariner, Viking, Voyager, and Galileo.


Το 1957 ο Carl Sagan δημοσίευσε το πρώτο του επιστημονικό άρθρο στην επιθεώρηση Εvolution, με τίτλο: "Η ακτινοβολία και η προέλευση του γονίδιου". Συναντά το βιολόγο Joshua Lederberg και μαζί θα ιδρύσουν μια νέα επιστήμη, την αστροβιολογία. Το 1960 συμμετείχε για πρώτη φόρα σε διαστημική αποστολή της N.A.S.A.(ως επισκέπτης-επιστήμων στο Εργαστήριο Αεριοπροώθησης), την διαστημοσυσκευή Venus Mariner στην Αφροδίτη (η επιτυχία του Mariner 2 το 1962 επιβεβαίωσε τις απόψεις του για το κλίμα της Αφροδίτης). Υπήρξε επίσης ο πρώτος που, μαζί με άλλους επιστήμονες, πρότεινε ένα σχέδιο γεωποίησης της Αφροδίτης, μεταβολής δηλαδή του κλίματος και της ατμόσφαιράς της με σκοπό να γίνει κατάλληλη για εποικισμό από τους ανθρώπους. Απέσυρε ωστόσο την εργασία αυτή αργότερα, ανακαλύπτοντας τεχνικές ατέλειες.

Το 1961 συμμετείχε στο ιστορικό πρώτο συνέδριο με θέμα την επαφή με προηγμένους εξωγήινους πολιτισμούς (S.E.T.I.) που διεξήχθη στο Green Bank της Δυτικής Βιρτζίνια, με οικοδεσπότη τον πρωτοπόρο ραδιοαστρονομο Frank Drake. Το 1962 εντάχθηκε στο δυναμικό του πανεπιστήμιου του Harvard. Συνεργάστηκε με το Σοβιετικό αστροφυσικό Iosif Samuel Shklovskii στην συγγραφή του βίβλου του "Intelligent life in the universe".

Το 1969 συμμετείχε και συντόνισε τη δημιουργία του πρώτου διαστρικού μηνύματος που στάλθηκε στο διάστημα : μια χρυσή ανωδιομένη πλάκα προσαρτημένη πάνω στη διαστημική συσκευή Pioneer 10, η οποία εκτοξεύτηκε το 1972. Την επόμενη χρονιά έφυγε το Pioneer 11, μεταφέροντας και αυτό μια ίδια πλάκα.


Το 1971 συμμετείχε στο δεύτερο συνέδριο του S.E.T.I. , στο αστεροσκοπείο του Byurakan της σοβιετικής Αρμενίας. Το 1973 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο εκλαϊκευμένης επιστήμης με τίτλο "The cosmic connection". Το 1976 σαν μέλος της επιστημονικής ομάδας των αποστολών Viking 1 και Viking 2, γίνεται ένας από τους πρώτους ανθρώπους που αντικρίζει την επιφάνεια του Άρη στο εργαστήριο J.P.L. της N.A.S.A., στην Pasadena της Καλιφόρνιας.

Συνέχισε να βελτιώνει τα σχέδιά του πάνω στα διαστρικά μηνύματα και το πιο περίτεχνο μήνυμα που βοήθησε να αναπτυχθεί και να κατασκευαστεί ήταν ο χρυσός δίσκος με οπτικοακουστικό υλικό που στάλθηκε με τις διαστημικές συσκευές Voyager(Voyager Golden Record) το 1977.

Το 1976 μαζί με το συνάδελφό του Edwin Ernest Salpeter από το πανεπιστήμιο Cornell έκαναν υποθέσεις για τη ζωή στα νέφη του Δία θεωρώντας την πυκνή ατμόσφαιρα του πλανήτη πλούσια σε οργανικά μόρια. και υπέθεσε ότι μορφές ζωής όπου η οργανική τους χημεία βασίζεται στην υγρή αμμωνία θα μπορούσαν να επιβιώσουν στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Δία.

Ο Sagan βάσισε την άποψη του στην οικολογία των Γήινων θαλασσών όπου υπάρχει φυτοπλαγκτόν στα ανώτερα στρώματα, ψάρια ποιο χαμηλά που τρέφονται από τα πλαγκτόν και θηρευτές στα χαμηλότερα βάθη που κυνηγάνε τα ψάρια. Οι κάτοικοι του Δία ονομάζονται "Βαρίδια", "Φελλοί", και "Κυνηγοί". Τα Βαρίδια (Sinkers) είναι οργανισμοί σαν φυτοπλαγκτόν, τα οποία παρασέρνονται από τους ανέμους και πέφτουν στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Δία.

Επιβιώνουν όμως για αρκετό χρόνο μέχρι να αναπαραχθούν, ώστε να μην αφανιστούν. Οι Φελλοί (Floaters) πρόκειται για πλάσματα στο μέγεθος μια πόλης με μια τεράστια κίστη σαν αερόστατο και τρέφονται με τα Βαρίδια για να διατηρούν τον αέρα μέσα στη κίστη ζεστό. Οι Κυνηγοί (Hunters) πρόκειται για πλάσματα σαν συνδυασμός πουλιού και καλαμαριού και χρησιμοποιούν φυσικούς αεροπροωθητήρες για να πετάνε και να ορμάνε στους Φελλούς για να τραφούν από αυτούς. Δεν υπάρχει ωστόσο καμία απόδειξη ύπαρξης των παραπάνω πλασμάτων.


Ο γερουσιαστής Proxime επιτέθηκε στο πρόγραμμα S.E.T.I. αλλά ο Σαγκάν τον μετάπεισε, επιχειρηματολογώντας για την σημασία και την σοβαρότητα του εγχειρήματος. Το 1981 έγινε συνιδρυτής και πρόεδρος της Planetary Society, του πιο γοργά αναπτυσσόμενου συλλόγου στο χώρο της διαστημικής και αστρονομικής επιστήμης και η μεγαλύτερη οργάνωση στον κόσμο που ασχολείται με το διάστημα με περισσότερα από 100.000 μέλη σε τουλάχιστον 149 χώρες.

Το 1982 συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα T.T.A.P.S., που έφερε στο προσκήνιο τη Θεωρία του Πυρηνικού Χειμώνα, με προεκτάσεις στη στρατηγική των υπερδυνάμεων και στη διεθνή πολιτική σκηνή. Το 1985 κυκλοφορεί η πρώτη και μοναδική του νουβέλα επιστημονικής φαντασίας, με τίτλο "Επαφή". Ο Σαγκάν έπεισε τον διάσημο σκηνοθέτη Στίβεν Σπίλμπεργκ να χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα M.E.T.A., για λήψη ραδιοσημάτων από πιθανούς εξωγήινους πολιτισμούς.
Ο Σαγκάν ήταν από τους πρώτους που υπέθεσε ότι ο Τιτάνας, δορυφόρος του Κρόνου, και η Ευρώπη, δορυφόρος του Δία, ίσως έχουν ωκεανούς, υπόγειους ωκεανούς ή λίμνες πιθανόν κατοικήσιμες από κάποιες μορφές ζωής. Ο υπόγειος ωκεανός της Ευρώπης επιβεβαιώθηκε έμμεσα από το διαστημόπλοιο Galileo.

Μελέτησε και παρατήρησε τις εποχιακές χρωματικές μεταβολές στην επιφάνεια του πλανήτη Άρη και πρότεινε ότι οφείλονται σε μετακινήσεις σκόνης και άμμου στην επιφάνεια από ανεμοθύελλες (windblown dust) και όχι σε αλλαγές της βλάστησης, όπως πίστευαν οι περισσότεροι.

Βοήθησε επίσης να λυθεί το μυστήριο των κοκκινωπών νεφών του Τιτάνα, αποκαλύπτοντας ότι αποτελούνται από σύνθετα οργανικά μόρια που πέφτουν με τη μορφή βροχής πάνω στην επιφάνειά του. Ο Σαγκάν ήταν επίσης από τους πρώτους που θεώρησαν πως η ατμόσφαιρα της Αφροδίτης είναι εξαιρετικά θερμή και πυκνήμε συνθλιπτικές πιέσεις.

Στις αρχές της δεκαετίας του 60 κανείς δε γνώριζε με σιγουριά τις συνθήκες της επιφάνειας της Αφροδίτης και ο Σαγκάν έκανε μια λίστα των πιθανών σεναρίων τα οποία αργότερα αναπαραστάθηκαν σε ένα βιβλίο της σειράς Time-Life με τίτλο Planets (πλανήτες). Η δική του άποψη ήταν ότι ο πλανήτης ήταν ξηρός και πολύ ζεστός, σε αντίθεση με τον παράδεισο που άλλοι είχαν φανταστεί.


Είχε μελετήσει ραδιοεκπομπές από την Αφροδίτη και είχε καταλήξει ότι η επιφανειακή θερμοκρασία ήταν περίπου 500 °C (900 °F). Ως διακεκριμένος επισκέπτης επιστήμονας (Distinguished Visiting Scientist) του NASA Jet Propulsion Laboratoryτου ινστιτούτου τεχνολογίας της Καλιφόρνια (California Institute of Technology), συνέβαλε στις πρώτες αποστολές Mariner στην Αφροδίτη, δουλεύοντας στο σχεδιασμό και τη διαχείριση του προγράμματος. Το Mariner 2 το 1962 επιβεβαίωσε τις απόψεις του για τις συνθήκες στην Αφροδίτη(massive greenhouse effect).

Αντιλαμβανόταν την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας ως έναν αυξανόμενο ανθρωπογενή κίνδυνο και την παρομοίαζε με τη φυσική ανάπτυξη-εξέλιξη της Αφροδίτης, σε έναν θερμό εχθρικό προς τη ζωή πλανήτη από το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου.

Ήταν υπερασπιστής της αναζήτησης για εξωγήινη ζωή. Προέτρεψε την επιστημονική κοινότητα να ακούσει με ραδιοτηλεσκόπια για σήματα από νοήμονες εξωγήινες μορφές ζωής.
Ήταν τόσο πειστικός ώστε μέχρι το 1982, κατάφερε να γραφτεί μια αναφορά υπέρ του προγράμματος SETI στο περιοδικό Science υπογεγραμμένη από 70 επιστήμονες συμπεριλαμβανομένων και εφτά κατοχών βραβείου Nobel. Αυτό ήταν μια τεράστια μεταστροφή υπέρ του κύρους αυτού του αντιφατικού και αμφισβητήσιμου πεδίου.

Βοήθησε επίσης τον Dr. Frank Drake να γράψει το μήνυμα Arecibo , ένα μήνυμα ραδιοκυμάτων το οποίο εκπέμφθηκε στο διάστημα από το ραδιοτηλεσκόπιο του Arecibo στις 16 Νοεμβρίου του 1974, με σκοπό να ενημερώσει τυχόν εξωγήινες μορφές ζωής για τη Γη.

Ο Δρ. Σαγκαν είχε εκλεγεί και διετέλεσε στις εξής θέσεις-αξιώματα: Chairman of the Division of Planetary Sciences of the American Astronomical Society, President of the Planetology Section of the American Geophysical Union, and Chairman of the Astronomy Section of the American Association for the Advancement of Science.
Για δώδεκα χρόνια ήταν διευθυντής σύνταξης του επιστημονικού περιοδικού Icarus, το οποίο είναι από τα καλύτερα περιοδικά που ασχολούνται με την πλανητική έρευνα. Ήταν επίσης μέλος του SETI Institute Board of Trustees. Είναι όμως κυρίως γνωστός για την έρευνα του πάνω στην πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινης ζωής, η οποία περιλαμβάνει πειραματική έρευνα και επιδείξεις της παραγωγής αμινοξέων από βασικά χημικά συστατικά με ακτινοβολία.


Κοινωνική προσφορά, απόψεις και ανησυχίες


Ο Σαγκάν αντιτάχθηκε στην παράνοια του πυρηνικού εξοπλισμού, ωστόσο εργάστηκε ως ερευνητής στο Εγχείρημα A119, ένα μυστικό σχέδιο της USAF με στόχο τη ρίψη ατομικής βόμβας στη Σελήνη. Το πρόγραμμα τελικά ακυρώθηκε.

Επίσης ήταν γνωστός και για το ενδιαφέρον του σε κοινωνικά και οικολογικά θέματα. Ο Σαγκάν πίστευε ότι η Εξίσωση Drake πρότεινε πως θα μπορούσε να σχηματιστεί ένας μεγάλος αριθμός εξωγήινων πολιτισμών, αλλά ότι η έλλειψη μαρτυριών για τέτοιους πολιτισμούς, που επισημαίνεται από το παράδοξο Fermi, ίσως να υπονοεί πως οι τεχνολογικοί πολιτισμοί τείνουν να αυτοκαταστρέφονται γρήγορα.

Αυτό διέγειρε το ενδιαφέρον του για την αναγνώριση και τη δημοσίευση των τρόπων με τους οποίους θα μπορούσε η ανθρωπότητα να αυτοκαταστραφεί, με την ελπίδα να αποφευχθεί ένας τέτοιος κατακλυσμός και τελικά ο άνθρωπος να γίνει διαστημικός ταξιδιώτης. Η βαθιά ανησυχία του για το ενδεχόμενο καταστροφής του ανθρώπινου πολιτισμού από ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα φαίνεται στο τελικό επεισόδιο της σειράς Cosmos με τίτλο "Who Speaks for Earth?" (Ποιος μιλά για τη Γη). Μετά τον τρίτο γάμο του με τη μυθιστοριογράφο Ann Druyan το Ιούνιο του 1981 και με την κλιμάκωση της κούρσας των πυρηνικών εξοπλισμών από τον πρόεδρο Reagan, η πολιτική του δράση εντάθηκε.

Το Μάρτιο του 1983, ελπίζοντας να σταματήσει η φόρα του κινήματος nuclear freeze(πάγωμα των πυρηνικών),ο Ronald Reagan ανακοίνωσε τη Strategic Defence Initiative(πρωτοβουλία στρατηγικής άμυνας) ,ένα σχέδιο δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη μιας μεγάλης κλίμακας άμυνας από μια επίθεση με πυρηνικούς πυραύλους, που γρήγορα πήρε τον τίτλο "Star Wars" program(Ο πόλεμος των άστρων). Ο Sagan μίλησε ενάντια στο σχέδιο, αντιπαραθέτοντας ότι είναι τεχνικά αδύνατο να αναπτυχθεί ένα σύστημα με τέτοιο επίπεδο τελειότητας καθώς και πολύ ακριβότερο από μια συμβατική απόκρουση της απειλής και η κατασκευή του θα αποσταθεροποιούσε την ισορροπία πυρηνικών δυνάμεων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση, καθιστώντας την πρόοδο προς τον πυρηνικό αφοπλισμό αδύνατη.


Ο ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ ανακοίνωσε μονομερής αναστολή των οπλικών πυρηνικών με αφετηρία στις 6 Αυγούστου του 1985, την τεσσαρακοστή επέτειο από τη ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα, Η Αμερικανική πλευρά με επικεφαλής τον πρόεδρο Ronald Reagan απέρριψε την κίνηση αυτή χαρακτηρίζοντάς την τίποτα περισσότερο από προπαγάνδα και αρνήθηκε να ακολουθήσει. Σε απάντηση, Αμερικανοί ακτιβιστές κατά των πυρηνικών και υπέρ της ειρήνης άρχισαν σειρά διαμαρτυριών στο σημείο δοκιμών στη Νεβάδα, ξεκινώντας την Κυριακή του Πάσχα του 1986 και συνεχίζοντας μέχρι και το 1987.

Εκατοντάδες ανθρώπων μεταξύ των οποίων και διακεκριμένες προσωπικότητες όπως οι Daniel Ellsberg και Martin Sheen, συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες και συνελλήφθησαν. Ο ίδιος ο Carl Sagan, ο οποίος είχε συλληφθεί για συμμετοχή σε αντιπολεμικές διαμαρτυρίες κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ συνελλήφη ξανά δύο φορές στην προσπάθειά του να σκαρφαλώσει το φράχτη ασφαλείας του πεδίου δοκιμών.

Στο αποκορύφωμα του ψυχρού πολέμου ο Sagan ασχολήθηκε με την ενημέρωση και την αφύπνιση του κόσμου για τις συνέπειες ενός πυρηνικού πολέμου καθώς ένα μαθηματικό κλιματικό μοντέλο έδειχνε ότι μια σημαντική πυρηνική ανταλλαγή θα επηρέαζε την λεπτή ισορροπία της ζωής στον πλανήτη. Ήταν ο τελευταίος από πέντε άλλους συγγραφείς(το "S") της αναφοράς "TTAPS" όπως έγινε τελικά γνωστή η ερευνητική δημοσίευση. Τελικά συνέγραψε ένα επιστημονικό κείμενο το οποίο υπέθετε έναν παγκόσμια πυρηνικό χειμώνα μετά από έναν πυρηνικό πόλεμο. Συνέγραψε επίσης το βιβλίο: A Path Where No Man Thought: Nuclear Winter and the End of the Arms Race, μια περιεκτική ανάλυση του φαινομένου του πυρηνικού χειμώνα.

Ο Sagan προειδοποίησε λανθασμένα τον Ιανουάριο του 1991 ότι ο υπερβολικός καπνός από τις φλεγόμενες πετρελαιοπηγές του Κουβέιτ μπορεί να ανέβει τόσο ψηλά ώστε να βλάψει τη γεωργία σε μεγάλο μέρος της Νότιας Ασίας. Παραδέχτηκε το λάθος του στο The Demon-Haunted World: "κατά την εξέλιξη των γεγονότων, το απόγευμα το σκοτάδι ήταν βαθύ με τη θερμοκρασία να πέφτει 4-6 Cο πάνω από τον Περσικό Κόλπο, αλλά δεν ανέβηκε πολύς καπνός στην στρατόσφαιρα και η Ασία δεν επηρεάστηκε."

Αργότερα, υποστήριξε τη δημιουργία μιας οργανωμένης αναζήτησης αντικειμένων τα οποία θα μπορούσαν να χτυπήσουν τη Γη( Head, Tom (2006). Conversations With Carl Sagan. University Press of Mississippi, 86-87. ISBN 1578067367. ). Όταν πολλοί πρότειναν τη δημιουργία μεγάλων πυρηνικών βομβών για την αλλαγή της τροχιάς τέτοιων αντικειμένων NEO(Near Earth Objects) ο Sagan πρότεινε το γνωστό ως δίλημμα παρεκτροπής (the Deflection Dilemma):Αν αποκτήσουμε την ικανότητα να παρεκτρέψουμε έναν αστεροειδή από τη Γη, τότε αποκτάμε και την ικανότητα να εκτρέψουμε έναν αστεροειδή προς τη Γη παρέχοντας μια θανάσιμη δύναμη με τη δημιουργία μιας καταστροφικής βόμβας. ("David Morrison - Taking a Hit: Asteroid Impacts & Evolution". [Valley Astronomy Lectures]. 2007-10-03. ) (Sagan, Carl & Ostro, "Long-Range Consequences of Interplanetary Collisions", Issues in Science and Technology Vol X (Number 4))


Εκλαΐκευση της επιστήμης


Η ικανότητα του Sagan να αιχμαλωτίζει τη φαντασία ,να εξηγεί δύσκολες έννοιες και να μεταδίδει το μεγαλείο της επιστήμης και τις ιδέες του, επέτρεψε σε πολλούς ανθρώπους να προσεγγίσουν την επιστήμη και να καταλάβουν τη σημασία της και τον κόσμο.

Το 1977 παρέδωσε τις Christmas Lectures for Young People στο Royal Institution. Μαζί με την Ann Druyan έγραψε και συμμετείχε στην παραγωγή της εξαιρετικά δημοφιλής τηλεοπτικής σειράς Cosmos: A Personal Voyage η οποία βασίστηκε στο Jacob Bronowski's The Ascent of Man, της οποίας παρουσιαστής ήταν ο ίδιος ο Sagan. Στις 28/9/1981 η ποιο επιτυχημένη σειρά ντοκιμαντέρ στην ιστορία της τηλεόρασης (Cosmos) άρχισε να προβάλλεται στις Η.Π.Α. Η σειρά αποτελείται από 13 επεισόδια :

• 1: "The Shores of the Cosmic Ocean" (Οι όχθες του κοσμικού ωκεανού)
• 2: "One Voice in the Cosmic Fugue" (Μια φωνή στην κοσμική φούγκα)
• 3: "The Harmony of the Worlds" (Η αρμονία των κόσμων)
• 4: "Heaven and Hell" (Παράδεισος και κόλαση)
• 5: "Blues for a Red Planet" (Μπλουζ για έναν κόκκινο πλανήτη)
• 6: "Travellers' Tales" (Οι ιστορίες του ταξιδιώτη)
• 7: "The Backbone of Night" (Η ραχοκοκαλιά της νύχτας)
• 8: "Travels in Space and Time" (Ταξίδια στο χωρόχρονο)
• 9: "The Lives of the Stars" (Η ζωή των αστεριών)
• 10: "The Edge of Forever" (Η άκρη του πάντοτε)
• 11: "The Persistence of Memory" (Η διατήρηση της μνήμης)
• 12: "Encyclopedia Galactica" (Γαλαξιακή εγκυκλοπαίδεια)
• 13: "Who Speaks for Earth? " (Ποιος μιλά για τη Γη)

Καθώς και ένα 14ο στο οποίο ο Sagan συζητάει με τον Ted Turner σχολιάζοντας τη σειρά και τις νέες ανακαλύψεις από την πρώτη προβολή.
Η σειρά Cosmos κάλυψε ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών αντικειμένων όπως η προέλευση της ζωής και η προοπτική της θέσης μας στο σύμπαν. Προβλήθηκε για πρώτη φορά το 1980 από το Public Broadcasting Service, κερδίζοντας βραβείο Emmy και Peabody και σύμφωνα με τη ΝΑΣΑ έχει μεταδοθεί σε περισσότερες από 60 χώρες και την έχουν παρακολουθήσει τουλάχιστον 600 εκατομμύρια άνθρωποι.

Επίσης έγραψε βιβλία εκλαΐκευσης της επιστήμης όπως: το Cosmos, το οποίο αντικατοπτρίζει και επεκτείνει μερικά από τα θέματα της σειράς: A Personal Voyage, και έγινε το πιο επιτυχημένο βιβλίο επιστήμης που έχει τυπωθεί στην Αγγλική γλώσσα., το The Dragons of Eden: Speculations on the Evolution of Human Intelligence, το οποίο και κέρδισε βραβείο Pulitzer και το Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science. Έγραψε επίσης το best-seller μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας: “Η Επαφή”( Contact) αλλά δεν έζησε να δει την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου το 1997 στο οποίο πρωταγωνιστούσε η Jodie Foster και κέρδισε το βραβείο Hugo το 1998. Η ταινία τελειώνει με τη φράση: "For Carl"(Για τον Carl).

Από τη σειρά Cosmos και τις συχνές του εμφανίσεις στην εκπομπή: The Tonight Show, συνδέθηκε με τη φράση "billions and billions." την οποία ο Sagan δεν χρησιμοποίησε ποτέ στην πραγματικότητα στη σειρά Cosmos. Παρ’όλα αυτά η συχνή χρήση του όρου billions, και η χαρακτηριστική προφορά της με έμφαση στο γράμμα “b”, είχε ως αποτέλεσμα να αποτελέσει αγαπημένο νούμερο και ατάκα για μίμους και κωμικούς, όπως οι: Johnny Carson, Gary Kroeger, Mike Myers, Bronson Pinchot, Harry Shearer και άλλοι. Ο Sagan το αντιμετώπισε με χιούμορ και το τελευταίο βιβλίο του είχε τίτλοBillions and Billions και ξεκινούσε με μια ειρωνική συζήτηση πάνω σε αυτή τη φράση. Ένας αριθμός της ομάδας αόριστων και φανταστικών νούμερων με το όνομα Sagan ( indefinite and fictitious number) έχει προκύψει από την κοινή κουλτούρα για να δηλώνει μετρήσεις μεγαλύτερες από τέσσερα δισεκατομμύρια.

Έγραψε επίσης μια συνέχεια του Cosmos, το Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space, το οποίο επιλέχθηκε από τους The New York Times ως ένα αξιοσημείωτο βιβλίο το 1995. Επίσης εμφανίστηκε τον Ιανουάριο του 1995 στο σόου του PBS: Charlie Rose. Ενώ έγραψε μια εισαγωγή για το επιτυχημένο βιβλίο του Stephen Hawking, Το χρονικό του χρόνου(A Brief History of Time.)


Προκαλούσε ανάμεικτες αντιδράσεις ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα. Από τη μία υπήρχε γενική υποστήριξη στο έργο του για την εκλαΐκευση της επιστήμης, τις προσπάθειές του να αυξηθεί η κατανόηση της επιστήμης από το κοινό και για τις θέσεις του υπέρ του επιστημονικού σκεπτικισμού και ενάντια της ψευδοεπιστήμης∙ με πιο αξιοπρόσεκτο παράδειγμα την ολοκληρωτική κατάρριψη του βιβλίου Worlds in Collision του Immanuel Velikovsky.. Από την άλλη πλευρά όμως υπήρχε αγωνία ότι το κοινό θα παρανομούσε μερικές από τις προσωπικές του θέσεις και ενδιαφέροντα που είχε ως μέλος της επιστημονικής κοινότητας.

Αργότερα, τα βιβλία του παρουσίασαν και ανέπτυξαν τη σκεπτικιστική και νατουραλιστική οπτική του για τον κόσμο. Στο βιβλίο του με τίτλο: The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark, παρουσιάζει τα εργαλεία για τον έλεγχο των επιχειρημάτων και απόψεων και τον εντοπισμό των όσων είναι ψευδείς και απατηλές, υποστηρίζοντας ιδιαιτέρως την ευρεία χρήση της κριτικής σκέψης και της επιστημονικής μεθόδου. Η συλλογή με τίτλο: Billions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium, η οποία εκδόθηκε το 1997 μετά το θάνατο του, περιέχει κείμενα του με τις θέσεις του πάνω σε διάφορα θέματα όπως οι εκτρώσεις, καθώς και έναν απολογισμό-εκτίμηση της Ann Druyan για τον Σαγκάν ως έναν σκεπτικιστή ,αγνωστικιστή και ανεξάρτητο διανοητή.

Το 2006, η Ann Druyan συνέταξε τις διαλέξεις που έδωσε ο Sagan το 1985 στη Γλασκόβη (Gifford Lectures)πάνω στη Φυσική Θεολογία εκδίδοντας ένα νέο βιβλίο με τίτλο :The Varieties of Scientific Experience: A Personal View of the Search for God, στο οποίο αναλύονται και πραγματεύονται οι ιδέες και οι απόψεις του Sagan για τη θεολογία στο φυσικό κόσμο.


Το όραμα του Carl Sagan για τον Άρη


Το Visions of Mars είναι ένα μήνυμα από τον κόσμο μας στους μελλοντικούς κατοίκους του πλανήτη Άρη το οποίο είχε αρχικά προγραμματιστεί να ξεκινήσει για τον κόκκινο πλανήτη το 2007 με το διαστημόπλοιο Phoenix.

Περιλαμβάνει μηνύματα από μεγάλους οραματιστές του διαστήματος, μια ανεκτίμητη συλλογή έργων λογοτεχνίας και τέχνης για τον πλανήτη Άρη και μία λίστα από εκατοντάδες χιλιάδες ονόματα υποστηρικτών του διαστήματος από όλο τον κόσμο. Ολόκληρο το υλικό θα κωδικοποιηθεί σε ένα mini-DVD από την Planetary Society, το οποίο θα τοποθετηθεί στο διαστημόπλοιο.

Ο ίδιος ο Carl ηχογράφησε ένα μήνυμα προς τους μελλοντικούς κατοίκους του Άρη κοντά στο σπίτι του(Ithaca, New York) με την υπόκρουση ενός καταρράκτη.


Sagan και ΑΤΙΑ


Ο Sagan έδειξε κάποιο ενδιαφέρον στις αναφορές για ΑΤΙΑ τουλάχιστον από το 1964 μετά από συζητήσεις που είχε πάνω στο θέμα με τον Jacques Vallee. Αν και αρκετά σκεπτικιστικός για κάθε ασυνήθιστη απάντηση σχετική με τα ΑΤΙΑ, πίστευε ότι η επιστήμη πρέπει να ασχοληθεί με το φαινόμενο τουλάχιστον λόγω του εκτεταμένου δημόσιου ενδιαφέροντος για το θέμα. Ο Stuart Appelle σημειώνει ότι ο Sagan "έγραψε συχνά γι’ αυτό που αντιλαμβανόταν ως τις λογικές και ψευδείς απάτες σχετικά με τα ΑΤΙΑ και τις περιπτώσεις απαγωγής από εξωγήινους". Απέρριψε την εξωκοσμική εξήγηση του φαινομένου αλλά θεώρησε ότι η εξέταση των αναφορών για ΑΤΙΑ είναι δικαιολογημένη δεδομένων των εμπειρικών και παιδαγωγικών οφελών του αντικειμένου.

Το 1966, ο Sagan ήταν μέλος της επιτροπή(Ad Hoc Committee) που εξέτασε το Project Blue Book. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Project Blue Book της Αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας στερούνταν επιστημονικής βάσης(δεν μπορούσε να θεωρηθεί επιστημονική μελέτη) και πρότεινε ένα σχέδιο πανεπιστημιακής προσέγγισης ώστε το φαινόμενο να μελετηθεί επιστημονικά. Η επιτροπή Condon (1966-1968), με επικεφαλής τον φυσικό Edward Condon, κατέληξε επίσημα στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει τίποτα περίεργο στις αναφορές για ΑΤΙΑ. Η τελική τους αναφορά ακόμα αμφισβητείται.

Ο Ron Westrum γράφει ότι "Η σημαντικότερη στιγμή του Σαγκάν σχετικά με ερωτήματα που αφορούν τα ΑΤΙΑ ήταν το 1969 στο συνέδριο της AAAS's (American Association for the Advancement of Science). Οι συμμετέχοντες στο συνέδριο πρότειναν ένα μεγάλο πλήθος επιστημονικών απόψεων για το θέμα, και σε αυτό υπήρχαν όχι μόνο υποστηρικτές όπως ο James McDonald και ο J. Allen Hynek αλλά και σκεπτικιστές όπως οι αστρονόμοι William Hartmann και Donald Menzel. Ο κατάλογος των ομιλητών ήταν ισορροπημένος και τα εύσημα για την παρουσίαση αυτού του γεγονότος παρά την πίεση από τον Edward Condon" ανήκουν στο Sagan. Μαζί με το φυσικό Thornton Page, συνέταξε τις διαλέξεις και συζητήσεις του συνεδρίου οι οποίες εκδόθηκαν το 1972 ως UFO's: A Scientific Debate. Ο Jerome Clark αναφέρει ότι η απόψεις του Σαγκάν για τα ΑΤΙΑ ενοχλούσαν τον Condon: "...αν και σκεπτικιστής,[ο Sagan] ήταν πολύ μαλακός όσον αφορά τα ΑΤΙΑ για τις προτιμήσεις του Condon ο οποίος το 1971, σκέφτηκε σοβαρά να τον διαγράψει από το Cosmos Club".

Μερικά από τα πολλά βιβλία του Sagan καθώς και ένα επεισόδιο της σειράς κόσμος ασχολούνται με τα ΑΤΙΑ όπου και αναγνωρίζει μια θρησκευτική υποκίνηση του φαινομένου. Παρ’όλα αυτά ο Westrum έγραψε ότι "ο Sagan αφιέρωσε πολύ λίγο χρόνο ερευνώντας για εξωγήινη νοημοσύνη.. πίστευε ότι υπάρχουν πολύ λίγα στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι το φαινόμενο οφείλεται στην πραγματικότητα σε εξωγήινα σκάφη και πως η ερμηνεία των ΑΤΙΑ ως διαστημόπλοια έχει συναισθηματικά κίνητρα".

Πολλές φορές αναφέρεται ότι η σκεπτικιστική του αντιμετώπιση πάνω στα ΑΤΙΑ συγκρούεται καθαρά με τις απόψεις του που εκφράζονται σε ένα βιβλίο που έγραψε το 1966 με το Ρώσο αστρονόμο και αστροφυσικό I.S. Shklovskii, Intelligent Life in the Universe. Εκεί ο Sagan αντί να διαφωνεί με το ότι τεχνολογικά ανεπτυγμένοι εξωγήινοι πολιτισμοί είναι κοινοί , θεωρεί πολύ πιθανόν ότι η Γη έχει δεχτεί επισκέψεις πολλές φορές στο παρελθόν. Εν τούτοις, μερικά χρόνια αργότερα στο βιβλίο: UFO's: A Scientific Debate, παρουσιάζεται ιδιαίτερα σκεπτικιστής προς μια διαστρική επίσκεψη. Όσον αφορά τη φυσική πιθανότητα ενός διαστρικού ταξιδιού, πρότεινε την προώθηση τύπου:Bussard ramjet ως διαστρικό όχημα. Αν και όχι ιδιαίτερα πρακτικό, πίστευε πως τέτοια συστήματα προώθησης ήταν ωστόσο σημαντικά γιατί επιδείκνυαν ότι υπήρχαν κατανοητοί τρόποι για την επίτευξη ενός διαστρικού ταξιδιού xωρίς να συγκρούεται με βασικά φυσικά εμπόδια. Αυτό υποδεικνύει ότι είναι πολύ πρόωρο να πει κανείς ότι οι διαστρικές διαστημικές πτήσεις αποκλείονται. Αλλά σε αυτό πρόσθεσε: "Πιστεύω ότι οι αριθμοί δείχνουν ότι είναι εξαιρετικά απίθανη η ύπαρξη ΑΤΙΑ ως διαστρικά οχήματα, αλλά νομίζω ότι είναι το ίδιο λάθος να πει κανείςIότι τα διαστρικά ταξίδια είναι αδύνατα."

Ο Sagan αποκάλυψε ξανά τις απόψεις του για τα διαστρικά ταξίδια το 1980 στη σειρά Cosmos . Είχε απορρίψει την ιδέα ότι η Γη δέχεται επισκέψεις εξωγήινων(ΑΤΙΑ) υποστηρίζοντας ότι οι πιθανότητες ένα εξωγήινο σκάφος να επισκεφτεί τη Γη είναι σχεδόν μηδενικές. Εντούτοις, σε ένα άλλο επεισόδιο είπε ότι τα άστρα θα "νεύσουν" στην ανθρωπότητα, και περιέγραψε το Bussard ramjet ως έναν τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι μπορεί να επιτύχουν διαστρικά ταξίδια. Σε ένα από τα τελευταία του βιβλία, υποστήριξε για άλλη μια φορά ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι εξωγήινοι έχουν στην πραγματικότητα επισκεφτεί τη Γη, είτε στο παρελθόν, είτε στο παρόν. (Sagan, 1996: 81-96, 99-104).


Sagan και θρησκεία


Έγραψε συχνά για τη θρησκεία και τη σχέση μεταξύ θρησκείας και επιστήμης, εκφράζοντας το σκεπτικισμό του σχετικά με πολλές αντιλήψεις για το Θεό. Είχε δηλώσει για παράδειγμα ότι η εικόνα του θεού ως ένας άντρας με μεγάλη άσπρη γενειάδα που κάθεται στον ουρανό και καταγράφει την πτώση κάθε σπουργιτιού είναι αστεία. Αλλά αν με την έννοια 'Θεός' κάποιος εννοεί το σύνολο των φυσικών νόμων που κυριαρχούν στο σύμπαν τότε, αυτό είναι ο 'Θεός'. Αυτός ο θεός όμως δεν ικανοποιεί συναισθηματικά και δεν είναι λογικό να προσεύχεσαι στον νόμο της βαρύτητας.


Διάσημες Φράσεις


Ο σκεπτικισμός και το ελεύθερο πνεύμα του αντικατοπτρίζονται στις φράσεις που έχει πει. Μια από τις πιο γνωστές από τη σειρά Cosmos είναι "Extraordinary claims require extraordinary evidence"( Η οποία στην πραγματικότητα βασίζεται σε παρόμοια προγενέστερη φράση του συναδέλφου του Marcello Truzzi, ιδρυτή της CSICOP(Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal): "Extraordinary claims require extraordinary proof." Η οποία είναι επίσης γνωστή με διαφορετική μορφή ως αρχή του Laplace και αποδίδεται στον Pierre-Simon Marquis de Laplace (1749-1827), Γάλλο μαθηματικό και αστρονόμο: "The weight of evidence for an extraordinary claim must be proportioned to its strangeness."
o “If you want to make an apple pie from scratch, you must first create the universe.”


o You have to know the past to understand the present.”
o “ You have to know the past to understand the present.”
o “Absence of evidence is not evidence of absence.”
o “... the use of our intelligence quite properly gives us pleasure. In this respect the brain is like a muscle. When we think well, we feel good. Understanding is a kind of ecstasy.”

o “Knowing a great deal is not the same as being smart; intelligence is not information alone but also judgment, the manner in which information is collected and used”

o “We are like butterflies who flutter for a day and think its forever.”
o “We are the product of 4.5 billion years of fortuitous, slow biological evolution. There is no reason to think that the evolutionary process has stopped. Man is a transitional animal. He is not the climax of creation.”

o “Imagination will often carry us to worlds that never were. But without it we go nowhere.”

o “A celibate clergy is an especially good idea, because it tends to suppress any hereditary propensity toward fanaticism.”

o “The universe seems neither benign nor hostile, merely indifferent.”
o “I believe that the extraordinary should be pursued. But extraordinary claims require extraordinary evidence.”

o “It's better to light a candle then to curse the darkness.”
o “Sceptical scrutiny is the means, in both science and religion, by which deep insights can be winnowed from deep nonsense”

o “You can't convince a believer of anything; for their belief is not based on evidence, it's based on a deep seated need to believe”

o “A religion old or new, that stressed the magnificence of the universe as revealed by modern science, might be able to draw forth reserves of reverence and awe hardly tapped by the conventional faiths. Sooner or later, such a religion will emerge.”

o “When Kepler found his long-cherished belief did not agree with the most precise observation, he accepted the uncomfortable fact. He preferred the hard truth to his dearest illusions; that is the heart of science.”

o “Somewhere, something incredible is waiting to be known.”
o “Who are we? We find that we live on an insignificant planet of a humdrum star lost in a galaxy tucked away in some forgotten corner of a universe in which there are far more galaxies than people.”

o “We live in a society exquisitely dependent on science and technology, in which hardly anyone knows anything about science and technology.”


o “There are many hypotheses in science which are wrong. That's perfectly all right; they're the aperture to finding out what's right. Science is a self-correcting process. To be accepted, new ideas must survive the most rigorous standards of evidence and scrutiny.”

o “It is of interest to note that while some dolphins are reported to have learned English - up to fifty words used in correct context - no human being has been reported to have learned dolphinese.”

o “Science is a way of thinking much more than it is a body of knowledge.”
o “The brain is like a muscle. When it is in use we feel very good. Understanding is joyous.”

o “We are a way for the cosmos to know itself”
o “The well-meaning contention that all ideas have equal merit seems to me little different from the disastrous contention that no ideas have any merit.”

o “It is far better to grasp the Universe as it really is than to persist in delusion, however satisfying and reassuring.”

o “Our species needs, and deserves, a citizenry with minds wide awake and a basic understanding of how the world works.”

o “For small creatures such as we the vastness is bearable only through love.”
o “When you make the finding yourself - even if you're the last person on Earth to see the light - you never forget it.”


o “Sceptical scrutiny is the means, in both science and religion, by which deep thoughts can be winnowed from deep nonsense.”

o “Personally, I would be delighted if there were a life after death, especially if it permitted me to continue to learn about this world and others, if it gave me a chance to discover how history turns out.”

o “A galaxy is composed of gas and dust and stars - -billions upon billions of stars”

o “The universe is not required to be in perfect harmony with human ambition.”

o “Extraordinary claims require extraordinary evidence”
o “If we long to believe that the stars rise and set for us, that we are the reason there is a Universe, does science do us a disservice in deflating our conceits?”

o “The wind whips through the canyons of the American Southwest, and there is no one to hear it but us - a reminder of the 40,000 generations of thinking men and women who preceded us, about whom we know almost nothing, upon whom our civilization is based.”

o “I maintain there is much more wonder in science than in pseudoscience. And in addition, to whatever measure this term has any meaning, science has the additional virtue, and it is not an inconsiderable one, of being true.”

o “The surface of the Earth is the shore of the cosmic ocean. From it we have learned most of what we know. Recently, we have waded a little out to sea, enough to dampen our toes or, at most, wet our ankles. The water seems inviting. The ocean calls. So”

o “In science it often happens that scientists say, 'You know that's a really good argument; my position is mistaken', and then they would actually change their minds and you never hear that old view from them again.They really do it.It doesn'thappen”
Μιλώντας για ταξίδια στο χρόνο

Στη συνέντευξη αυτή που έδωσε στη διάρκεια παραγωγής του "Time Travel." Μίλησε με το γνωστό του έμφυτο και ενθουσιώδη χιούμορ για διάφορες πτυχές των χρονικών ταξιδιών. Από το πώς αντιλαμβανόμαστε το χρόνο μέχρι για το πώς θα ήταν το εσωτερικό μιας σκουληκότρυπας.
________________________________________
NOVA: Let's start with the crux of the matter. What for you is time?

Sagan: Ever since St. Augustine, people have wrestled with this, and there are all sorts of things it isn't. It isn't a flow of something, because what does it flow past? We use time to measure flow. How could we use time to measure time? We are stuck in it, each of us time travels into the future, one year, every year. None of us to any significant precision does otherwise. If we could travel close to the speed of light, then we could travel further into the future in a given amount of time. It is one of those concepts that is profoundly resistant to a simple definition.

NOVA: Do you think that backwards time travel will ever be possible?
Sagan: Such questions are purely a matter of evidence, and if the evidence is inconsistent or insufficient, then we withhold judgment until there is better evidence. Right now we're in one of those classic, wonderfully evocative moments in science when we don't know, when there are those on both sides of the debate, and when what is at stake is very mystifying and very profound.

If we could travel into the past, it's mind-boggling what would be possible. For one thing, history would become an experimental science, which it certainly isn't today. The possible insights into our own past and nature and origins would be dazzling. For another, we would be facing the deep paradoxes of interfering with the scheme of causality that has led to our own time and ourselves. I have no idea whether it's possible, but it's certainly worth exploring.

NOVA: Would you like it to be possible?
Sagan: I have mixed feelings. The explorer and experimentalist in me would very much like it to be possible. But the idea that going into the past could wipe me out so that I would have never lived is somewhat disquieting.

NOVA: On that note, can you describe the "grandfather paradox?"
Sagan: The grandfather paradox is a very simple, science-fiction-based apparent inconsistency at the very heart of the idea of time travel into the past. It's very simply that you travel into the past and murder your own grandfather before he sires your mother or your father, and where does that then leave you? Do you instantly pop out of existence because you were never made? Or are you in a new causality scheme in which, since you are there you are there, and the events in the future leading to your adult life are now very different? The heart of the paradox is the apparent existence of you, the murderer of your own grandfather, when the very act of you murdering your own grandfather eliminates the possibility of you ever coming into existence.

Among the claimed solutions are that you can't murder your grandfather. You shoot him, but at the critical moment he bends over to tie his shoelace, or the gun jams, or somehow nature contrives to prevent the act that interrupts the causality scheme leading to your own existence.

NOVA: Do you find it easy to believe the world might work that way—that is, self-consistently—or do you think it's more likely that that there are parallel universes?
Sagan: It's still somewhat of a heretical ideal to suggest that every interference with an event in the past leads to a fork, a branch in causality. You have two equally valid universes: one, the one that we all know and love, and the other, which is brought about by the act of time travel. I know the idea of the universe having to work out a self-consistent causality is appealing to a great many physicists, but I don't find the argument for it so compelling. I think inconsistencies might very well be consistent with the universe.

NOVA: As a physicist, what do you make of Stephen Hawking's chronological protection conjecture [which holds that the laws of physics disallow time machines]?
Sagan: There have been some toy experiments in which, at just the moment that the time machine is actuated, the universe conspires to blow it up, which has led Hawking and others to conclude that nature will contrive it so that time travel never in fact occurs. But no one actually knows that this is the case, and it cannot be known until we have a full theory of quantum gravity, which we do not seem to be on the verge of yet.

One of Hawking's arguments in the conjecture is that we are not awash in thousands of time travellers from the future, and therefore time travel is impossible. This argument I find very dubious, and it reminds me very much of the argument that there cannot be intelligences elsewhere in space, because otherwise the Earth would be awash in aliens. I can think half a dozen ways in which we could not be awash in time travellers, and still time travel is possible.

NOVA: Such as?
Sagan: First of all, it might be that you can build a time machine to go into the future, but not into the past, and we don't know about it because we haven't yet invented that time machine. Secondly, it might be that time travel into the past is possible, but they haven't gotten to our time yet, they're very far in the future and the further back in time you go, the more expensive it is. Thirdly, maybe backward time travel is possible, but only up to the moment that time travel is invented. We haven't invented it yet, so they can't come to us. They can come to as far back as whatever it would be, say A.D. 2300, but not further back in time.

Then there's the possibility that they're here alright, but we don't see them. They have perfect invisibility cloaks or something. If they have such highly developed technology, then why not? Then there's the possibility that they're here and we do see them, but we call them something else—UFOs or ghosts or hobgoblins or fairies or something like that. Finally, there's the possibility that time travel is perfectly possible, but it requires a great advance in our technology, and human civilization will destroy itself before time travellers invent it.

I'm sure there are other possibilities as well, but if you just think of that range of possibilities, I don't think the fact that we're not obviously being visited by time travellers shows that time travel is impossible.

NOVA: How is the speed of light connected to time travel?
Sagan: A profound consequence of Einstein's special theory of relativity is that no material object can travel as fast as light. It is forbidden. There is a commandment: Thou shalt not travel at the speed of light, and there's nothing we can do to travel that fast.

The reason this is connected with time travel is because another consequence of special relativity is that time, as measured by the speeding space traveler, slows down compared to time as measured by a friend left home on Earth. This is sometimes described as the "twin paradox": two identical twins, one of whom goes off on a voyage close to the speed of light, and the other one stays home. When the space-traveling twin returns home, he or she has aged only a little, while the twin who has remained at home has aged at the regular pace. So we have two identical twins who may be decades apart in age. Or maybe the traveling twin returns in the far future, if you go close enough to the speed of light, and everybody he knows, everybody he ever heard of has died, and it's a very different civilization.

It's an intriguing idea, and it underscores the fact that time travel into the indefinite future is consistent with the laws of nature. It's only travel backwards in time that is the source of the debate and the tingling sensations that physicists and science-fiction readers delight in.

NOVA: In your novel Contact, your main character Eleanor Arroway travels through a wormhole. Can you describe a wormhole?
Sagan: Let's imagine that we live in a two-dimensional space. We wish to go from spot A to spot B. But A and B are so far apart that at the speed of light it would take much longer than a generational time or two to get there as measured back on world A. Instead, you have a kind of tunnel that goes through an otherwise inaccessible third dimension and connects A and B. You can go much faster through the tunnel, and so you get from A to B without covering the intervening space, which is somewhat mind-boggling but consistent with the laws of nature. And [the theoretical physicist] Kip Thorne found that if we imagine an indefinitely advanced technical civilization, such a wormhole is consistent with the laws of physics.

It's very different from saying that we ourselves could construct such a wormhole. One of the basic ideas of how to do it is that there are fantastically minute wormholes that are forming and decaying all the time at the quantum level, and the idea is to grab one of those and keep it permanently open. Our high-energy particle accelerators don't have enough energy to even detect the phenomenon at that scale, much less do anything like holding a wormhole open. But it did seem in principle possible, so I reconfigured the book so that Eleanor Arroway successfully makes it through the center of the galaxy via a wormhole.

NOVA: What do you think it would be like to travel through a wormhole?
Sagan: Nobody really knows, but what Thorne has taught me is that say, for example, you were going through a wormhole from point A to point B. Suppose point B was in orbit around some bright star. The moment you were in the wormhole, near your point of origin A, you would see that star. And it would be very bright; it wouldn't be a tiny point in the distance. On the other hand, if you look sideways, you would not see out of the wormhole, you would be in that fourth physical dimension. What the walls of the wormhole would be is deeply mysterious. And the possibility was also raised that if you looked backwards in the wormhole you would see the very place on world A that you had left. And that would be true even as you emerged out of the wormhole near the star B. You would see in space a kind of black sphere, in which would be an image of the place you had left on Earth, just floating in the blackness of space. Very Alice in Wonderland.

NOVA: Your inquiries about space travel for Contact sparked a whole new direction in research on time travel. How does that make you feel?
Sagan: I find it marvellous, I mean literally marvellous, full of marvel, that this innocent inquiry in the context of writing a science-fiction novel has sparked a whole field of physics and dozens of scientific papers by some of the best physicists in the world. I'm so pleased to have played this catalytic role not just in fast spaceflight but in the idea of time travel.

NOVA: How do you feel being responsible for bringing time travel perhaps a step closer?
Sagan: I don't know that I've brought time travel a step closer. If anyone has it's Kip Thorne. But maybe the joint effort of all those involved in this debate has at least increased the respectability of serious consideration of the possibility of time travel. As a youngster who was fascinated by the possibility of time travel in the science-fiction novels of H.G. Wells, Robert Heinlein, and others, to be in any way involved in the possible actualization of time travel—well, it just brings goose bumps. Of course we're not really at that stage; we don't know that time travel is even possible, and if it is, we certainly haven't developed the time machine. But it's a stunning fact that we have now reached a stage in our understanding of nature where this is even a bare possibility.

Η ηχογραφημένη συνέντευξη βρίσκεται στην ιστοσελίδα: http://media.pbs.org/ramgen/wgbh/nova/time/saganX.rm




Pale Blue Dot


Στις 14 Φεβρουαρίου του 1990 το διαστημόπλοιο Voyager 1 είδε με τα όργανα του και φωτογράφισε τη Γη για τελευταία φορά από απόσταση 6.4 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων σαν μια «αχνή, γαλάζια κουκίδα», όπως την περιέγραψε ο Σαγκάν και από την οποία εμπνεύστηκε τη διάσημη εισαγωγή του βιβλίου του: The Pale Blue Dot του 1994. Στο κείμενο περιγράφεται η σπουδαιότητα αλλά και η θέση της Γης στο απέραντο διάστημα και αποτελεί μήνυμα ενότητας και ειρήνης για τους πολίτες όλου του κόσμου.



Βραβεία και διακρίσεις- Τιμής ένεκεν


Του έχουν απονεμηθεί 22 τιμητικές διακρίσεις από Αμερικανικά κολλέγια και πανεπιστήμια για τη συνεισφορά του στην επιστήμη, τη λογοτεχνία, την εκπαίδευση, την προστασία του περιβάλλοντος και πολλά βραβεία για τη δουλειά του πάνω στις μακροπρόθεσμες συνέπειες ενός πυρηνικού πολέμου και για τις προσπάθειες του να σταματήσει η κούρσα των πυρηνικών εξοπλισμών. Του έχουν επίσης αποδοθεί πλήθος σημαντικών βραβείων και διακρίσεων ενώ υπάρχουν τουλάχιστον 2 βραβεία τα οποία φέρουν προς τιμή του το όνομα Carl Sagan: το Carl Sagan Memorial Award presented jointly since 1997 από την American Astronautical Society (AAS) και την Planetary Society και το Carl Sagan Award for Public Understanding of Science από το Council of Scientific Society Presidents (CSSP) του οποίου πρώτος αποδέκτης ήταν ο Sagan το 1993. Το 1992 η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των Η.Π.Α. απέρριψε την υποψηφιότητα του Σαγκάν, αλλά δύο χρόνια μετά τον τίμησε με την υψηλότερη της διάκριση, το Public Welfare Medal.
• Annual Award for Television Excellence - 1981 - Ohio State University - PBS series Cosmos
• Apollo Achievement Award - National Aeronautics and Space Administration
• NASA Distinguished Public Service Medal - National Aeronautics and Space Administration (twice)
• Emmy - Outstanding Individual Achievement - 1981 - PBS series Cosmos
• Emmy - Outstanding Informational Series - 1981 - PBS series Cosmos
• Exceptional Scientific Achievement Medal - National Aeronautics and Space Administration
• Helen Caldicott Leadership Award - Women's Action for Nuclear Disarmament
• Homer Award - 1997 - Contact
• Hugo Award - 1981 - Cosmos
• Humanist of the Year - 1981 - Awarded by the American Humanist Association
• In Praise of Reason Award - 1987 - Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal
• Isaac Asimov Award - 1994 - Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal
• John F. Kennedy Astronautics Award - American Astronautical Society
• John W. Campbell Memorial Award - 1974 - Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective
• Joseph Priestley Award - "For distinguished contributions to the welfare of mankind"
• Klumpke-Roberts Award of the Astronomical Society of the Pacific - 1974
• Konstantin Tsiolkovsky Medal - Awarded by the Soviet Cosmonauts Federation
• Locus Award 1986 - Contact
• Lowell Thomas Award - Explorers Club - 75th Anniversary
• Masursky Award - American Astronomical Society
• Oersted Medal - 1990 - American Association of Physics Teachers
• Peabody Award - 1980 - PBS series Cosmos
• Prix Galbert - The international prize of Astronautics
• Public Welfare Medal - 1994 - National Academy of Sciences
• Pulitzer Prize for General Non-Fiction - 1978 - The Dragons of Eden
• SF Chronicle Award - 1998 - Contact
Επίσης κατονομάστηκε ως ο 99ος σημαντικότερος Αμερικανός(“99th Greatest American”) από το Greatest American show του Discovery Channel στις 5 Ιουνίου 2005.
Το σημείο προσγείωσης του Mars Pathfinder στον πλανήτη Άρη μετονομάστηκε σε Carl Sagan Memorial Station στις 5 Ιουλίου του 1997 ενώ ο Αστεροειδής 2709 Sagan ονομάστηκε προς τιμή του.

Στις 9 Νοεμβρίου 2001, την ημέρα που θα ήταν τα 67α γενέθλιά του το NASA Ames Research Center ανακοίνωσε ότι αφιερώνει το Carl Sagan Center για τη μελέτη της ζωής στο σύμπαν(Study of Life in the Cosmos). "ο Carl ήταν ένας καταπληκτικός οραματιστής και τώρα η κληρονομιά του μπορεί να διασωθεί και να προαχθεί από ένα ερευνητικό και εκπαιδευτικό εργαστήριο του 21ου αιώνα αφιερωμένο στην κατανόηση της ζωή στο σύμπαν και την προαγωγή της ιδέας της εξερεύνησης του διαστήματος", όπως δήλωσε ο Administrator Daniel Goldin. Η Ann Druyan ήταν παρούσα στην έναρξη λειτουργίας του κέντρου στις 22 Οκτωβρίου του 2006.
Η μεταθάνατο βράβευσή του από την National Science Foundation με το υψηλότερο τιμητικό βραβείο, συνοδεύτηκε από τη δήλωση ότι "η έρευνα του μεταμόρφωσε την πλανητική επιστήμη…η προσφορά του στην ανθρωπότητα είναι τεράστια"




Βιβλιογραφία

Από τον Sagan :

• Sagan, Carl, Jonathon Norton Leonard and editors of Life, Planets. Time, Inc., 1966

• I.S. Shklovskii coauthor, Intelligent Life in the Universe. Random House, 1966, 509 pgs
• Thornton Page coauthor, UFO's: A Scientific Debate. Cornell University Press, 1972, 310 pgs

• Communication with Extraterrestrial Intelligence. MIT Press, 1973, 428 pgs

• Sagan, Carl, et al. Mars and the Mind of Man. Harper & Row, 1973, 143 pgs

• Jerome Agel coauthor, Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective. Anchor Press, 1973, ISBN 0-521-78303-8, 301 pgs

• Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science. Ballantine Books, 1974, ISBN 0-345-33689-5, 416 pgs
• Other Worlds. Bantam Books, 1975
• Sagan, Carl, et al. Murmurs of Earth: The Voyager Interstellar Record. Random House, ISBN 0-394-41047-5, 1978

• The Dragons of Eden: Speculations on the Evolution of Human Intelligence. Ballantine Books, 1978, ISBN 0-345-34629-7, 288 pgs

• Cosmos. Random house, 1980. Random House New Edition, May 7, 2002, ISBN 0-375-50832-5, 384 pgs

• Sagan, Carl et al. The Nuclear Winter: The World After Nuclear War. Sidgwick & Jackson, 1985

• Ann Druyan coauthor, Comet. Ballantine Books, 1985, ISBN 0-345-41222-2, 496 pgs
• Contact. Simon and Schuster, 1985; Reissued August 1997 by Doubleday Books, ISBN 1-56865-424-3, 352 pgs

• Richard Turco coauthor, A Path Where No Man Thought: Nuclear Winter and the End of the Arms Race. Random House, 1990, ISBN 0-394-58307-8, 499 pgs

• Ann Druyan coauthor, Shadows of Forgotten Ancestors: A Search for Who We Are. Ballantine Books, October 1993, ISBN 0-345-38472-5, 528 pgs

• Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space. Random House, November 1994, ISBN 0-679-43841-6, 429 pgs

• The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark. Ballantine Books, March 1996, ISBN 0-345-40946-9, 480 pgs

• Ann Druyan coauthor, Billions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium. Ballantine Books, June 1997, ISBN 0-345-37918-7, 320 pgs

• Ann Druyan editor, The Varieties of Scientific Experience: A Personal View of the Search for God. 1985 Gifford lectures, Penguin Press, 2006, ISBN 1-59420-107-2, 304 pgs


Για τον Sagan:
• Clark, Jeromne (1998). The UFO book: Encyclopedia of the Extraterrestrial. Detroit, Michigan: Visible Ink Press. ISBN 1578590299.
• Davidson, Keay (1999). Carl Sagan: A Life. New York: John Wiley & Sons, p. 33-41. ISBN 0471252867.
• Jacobs, David Michael (ed.); Appelle, Stuart; Wetson, Ron (2000). UFOs and abductions: Challenging the Borders of Knowledge. Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, pp. 7-30, 30-55. ISBN 0700610324.
• Head, Tom (ed.) (2005). Conversations with Carl Sagan. Jackson, Mississippi: University Press of Mississippi. ISBN 1578067367.
• Poundstone, William (1999). Carl Sagan: A Life in the Cosmos. New York: Henry Holt & Company. ISBN 0805057668.



Αναφορές-Μνείες


1.   StarChild: Dr. Carl Sagan. NASA. Retrieved on 2007-05-02.

2.   a b Poundstone, William (1999). Carl Sagan: A Life in the Cosmos. New York: Henry Holt & Company, pp. 363-364, 374-375. ISBN 0805057668.

3.  Davidson, Keay (1999). Carl Sagan: A Life. John Wiley & Sons, p. 33-41. ISBN 0471252867.

4.  Much of Sagan's research in the field of planetary science is outlined by William Poundstone. Poundstone's biography of Sagan includes an eight page list of Sagan's scientific articles published from 1957 to 1998. Detailed information about Sagan's scientific work comes from the primary research articles. Example: Sagan, C., Thompson, W. R., and Khare, B. N. Titan: A Laboratory for Prebiological Organic Chemistry, Accounts of Chemical Research, volume 25, page 286 (1992). There is commentary on this research article about Titan at The Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight.

5.  The Columbia Encyclopedia. Sagan, Carl Edward. Sixth Edition. Columbia University Press. Retrieved on 2007-05-02.

6.  The Planetary Society accessdate=2007-05-14. Carl Sagan. The Planetary Society.

7. Turco RP, Toon OB, Ackerman TP, Pollack JB, Sagan C. Climate and smoke: an appraisal of nuclear winter, Science, volume 247, pages 166-176 (1990). PubMed abstract|JSTORE link to full text article. Carl Sagan discussed his involvement in the political nuclear winter debates and his erroneous global cooling prediction for the Gulf War fires in his book, The Demon-Haunted World.

8.  Sagan, Carl. The Demon-Haunted World. p. 257.

9.   Grinspoon, Lester, M.D. (1994). Marihuana Reconsidered, 2nd edition, Oakland, CA: Quick American Archives. ISBN 0932551130.
10.   Carl Sagan (1971). Mr. X. Marihuana Reconsidered. Marijuana Uses. Retrieved on 2007-05-02.
11.  a. Dr David Whitehouse. "Carl Sagan: A life in the cosmos", BBC News, 15 October 1999. Retrieved on 2007-05-02.
b. "Billions and Billions of '60s Flashbacks", San Francisco Examiner, 22 August 1999. Retrieved on 2007-05-02.
c. Dana Larsen. "Carl Sagan: Toking Astronomer", Cannabis Culture magazine, 01 November 1999. Retrieved on 2007-05-02.

12. Meet Dr. Carl Sagan. The Science Channel. Retrieved on 2007-05-02.

13. Sagan, Carl; p. 3-4 (1998). Billions and Billions. New York: Ballantine Books. ISBN 0-345-37918-7.

14. [Sagan, Astronomer: Author of Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space]. Interview with Charlie Rose. Charlie Rose. PBS, New York. 5 January 1995. Retrieved on 2007-04-25. starts at 00:39:29

15.  Morrison, David (2001). Velikovsky at Fifty: Cultures in Collision on the Fringes of Science. Skeptic, 9 (1), 62-76; reprinted in Shermer, Michael (editor) (2002). The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience, Santa Barbara, Calif. ISBN 1576076539. 473-488.

16. Talbott, George R. (1978). Kronos, 4 (2), 3-25; reported by C. L. Ellenberger (letter) in Physics Today, April 1981, p. 72.

17. Anthony Barnes (23 October 2005). 2001: The secrets of Kubrick's classic. The Independent. Retrieved on 2007-05-02.

18. This Week in Apple History: November 14-20. The Mac Observer.

19. CARL SAGAN, Plaintiff, v. APPLE COMPUTER, INC., Defendant CV 94-2180 LGB (BRx) UNITED STATES DISTRICT COURT FOR THE CENTRAL DISTRICT OF CALIFORNIA 874 F. Supp. 1072; 1994 U.S. Dist. LEXIS 20154 June 27, 1994, Decided June 27, 1994, FILED

20.  A similar quote can be found in Chapter 23 of Sagan's book Broca's Brain. "Some people think God is an outsized, light-skinned male with a long white beard, sitting on a throne somewhere up there in the sky, busily tallying the fall of every sparrow. Others — for example Baruch Spinoza and Albert Einstein — considered God to be essentially the sum total of the physical laws which describe the universe. I do not know of any compelling evidence for anthropomorphic patriarchs controlling human destiny from some hidden celestial vantage point, but it would be madness to deny the existence of physical laws."

21. Marcello Truzzi (1998). On Some Unfair Practices towards Claims of the Paranormal. Oxymoron: Annual Thematic Anthology of the Arts and Sciences, Vol.2: The Fringe. Oxymoron Media, Inc. Retrieved on 2007-05-02.

22. a b c Westrum, Ron; Jacobs, David Michael (ed.) (2000). "Limited Access: Six Natural Scientists and the UFO Phenomenon", UFOs and abductions: Challenging the Borders of Knowledge. Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, p. 30-55. ISBN 0700610324.

23. Appelle, Stuart; Jacobs, David Michael (ed.) (2000). "Ufology and Academia: The UFO Phenomenon as a Scholarly Discipline", UFOs and abductions: Challenging the Borders of Knowledge. Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, p. 7-30. ISBN 0700610324.

24. Clark, Jeromne (1998). The UFO book: Encyclopedia of the Extraterrestrial. Detroit, Michigan: Visible Ink Press, p. 603. ISBN 1578590299.

25.  Sagan Award for Public Understanding of Science. The Council of Scientific Society Presidents. Retrieved on 2007-05-02.



 Η εργασία ανήκει στον  Jimmy,  τον ευχαριστώ πολύ για τη συνεισφορά του.


Διάφορες πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη του κειμένου

www.carlsagan.com
apod.nasa.gov/apod/ap961226.html
www.wikipedia.org
http://thinkexist.com/quotes/dr._carl_sagan/3.html
www.planetary.org



Δεν υπάρχουν σχόλια:
Write σχόλια